पालकांनो सावधान! इंग्रजी माध्यमाच्या वेडामुळे मुले संस्कृती आणि मुळांपासून तुटतायत.

नवी दिल्ली: सध्या पालकांमध्ये इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांबद्दल असलेले एक अवाजवी आकर्षण मुलांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी अत्यंत घातक ठरू शकते, असा परखड इशारा एनसीईआरटीचे (NCERT) संचालक डी. पी. सकलानी यांनी दिला आहे. पुरेशा सोयीसुविधा आणि प्रशिक्षित शिक्षक नसतानाही केवळ 'इंग्रजी' नावासाठी मुलांना अशा शाळांत पाठवणे हे "आत्महत्येपेक्षा कमी नाही", अशा शब्दांत त्यांनी पालकांना सुनावले. या विधानामुळे शिक्षण क्षेत्रात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

सकलानी यांच्या मते, इंग्रजी माध्यमातील शिक्षणामुळे अनेकदा घोकंपट्टीवर (Rote Learning) जास्त भर दिला जातो. यामुळे मुलांमधील मूळ ज्ञान आकलन करण्याची क्षमता कमी होत असून, ते आपल्या संस्कृती आणि मूल्यांपासून दूर जात आहेत. ज्ञानार्जन हे केवळ पाठांतर नसून, ते समजून घेणे आणि आत्मसात करणे महत्त्वाचे आहे, असे ते म्हणाले.

मातृभाषेचे सामर्थ्य आणि NEP 2020

मातृभाषेचे सामर्थ्य अधोरेखित करताना सकलानी यांनी स्पष्ट केले की, जोपर्यंत मुलांना आपली मातृभाषा आणि मुळे समजत नाहीत, तोपर्यंत त्यांना इतर कोणतेही विषय सखोलपणे उमजणार नाहीत. याच विचारांवर आधारित नवीन राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० (NEP 2020) मध्ये पाचवीपर्यंतचे शिक्षण मातृभाषेत देण्यावर विशेष भर दिला आहे. यामुळे मुलांना संकल्पना अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येतील आणि त्यांची विचार करण्याची क्षमता विकसित होईल.

बहुभाषिक दृष्टिकोन: समृद्ध भविष्याचा मार्ग

सकलानी यांनी पुढे सांगितले की, शिक्षण मातृभाषेत असणे म्हणजे इतर भाषा पूर्णपणे बंद करणे नव्हे, तर अनेक भाषा शिकून स्वतःला अधिक सक्षम करणे होय. हा बहुभाषिक दृष्टिकोन मुलांना जागतिक स्तरावर स्पर्धेत टिकून राहण्यास मदत करेल. या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून, एनसीईआरटी (NCERT) सध्या १२१ भारतीय भाषांमध्ये पाठ्यपुस्तके विकसित करत आहे. यामुळे देशातील प्रत्येक मुलाला त्याच्या स्वतःच्या भाषेत दर्जेदार शिक्षण मिळणे शक्य होईल आणि ज्ञानाचा प्रसार अधिक प्रभावी होईल.