लोकमन न्यूज अनिल चौधरी अमळनेर: गेल्या काही महिन्यांपासून कापसाच्या दरातील घसरणीमुळे चिंतेत असलेल्या कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी आता एक दिलासादायक आणि आनंदाची बातमी आहे. गेल्या पंधरा दिवसांत कापसाच्या दरात तब्बल ९०० रुपये प्रति क्विंटलने वाढ झाली असून, यामुळे शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर समाधान उमटले आहे. सध्या कापसाला प्रति क्विंटल ८,००० ते ८,१०० रुपयांपर्यंत दर मिळत असल्याने, शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक आधार मिळाला आहे.
यंदाच्या हंगामाच्या सुरुवातीला कापसाला अपेक्षित दर मिळत नसल्याने अमळनेरसह राज्यातील अनेक शेतकऱ्यांनी आपला कापूस साठवून ठेवला होता. ७,००० ते ७,२०० रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत घसरलेल्या दरांमुळे अनेक शेतकरी हवालदिल झाले होते. मात्र, आता अचानक वाढलेल्या दरांमुळे शेतकऱ्यांची प्रतीक्षा फळाला आली आहे. पंधरा दिवसांपूर्वी ७,२०० ते ७,३०० रुपये प्रति क्विंटल असलेले दर आता ८,१०० रुपयांपर्यंत पोहोचले आहेत, ज्यामुळे बाजारात एक नवीन उत्साह संचारला आहे.
दरांमधील वाढीची प्रमुख कारणे
कापसाच्या दरात झालेल्या या लक्षणीय वाढीमागे अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत कारणे आहेत. जागतिक बाजारात कापसाची मागणी वाढली असून, चीन आणि इतर काही प्रमुख उत्पादक देशांमधून कापसाचा पुरवठा कमी झाल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारात कापसाचे दर वाढले आहेत. याचा थेट परिणाम भारतीय बाजारांवर दिसून येत आहे. देशांतर्गत बाजारपेठेत सूतगिरण्यांकडून कापसाची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. शिवाय, बाजारात कापसाची आवक तुलनेने कमी असल्याने मागणी आणि पुरवठ्याचे गणित दरांच्या बाजूने झुकले आहे.
शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा
कापूस हे महाराष्ट्र, गुजरात, तेलंगणा आणि कर्नाटक या राज्यांमधील अनेक जिल्ह्यांमध्ये महत्त्वाचे नगदी पीक आहे. सुरुवातीला कमी दरांमुळे शेतकऱ्यांना मोठा तोटा सहन करावा लागत होता. काढणीचा खर्चही वसूल होत नसल्याने शेतकऱ्यांमध्ये निराशा होती. मात्र, आता वाढलेल्या दरांमुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या कष्टाचे चांगले मोल मिळत आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी कर्ज काढून कापूस लागवड केली होती, त्यांना आता कर्जाची परतफेड करणे सोपे होणार आहे. तसेच, पुढील हंगामासाठी बियाणे आणि खते खरेदी करण्यासाठी आवश्यक भांडवलही त्यांना उपलब्ध होणार आहे.
"गेल्या अनेक महिन्यांपासून आम्ही चांगल्या दरांची वाट पाहत होतो. आता ९०० रुपयांनी दर वाढल्याने आम्हाला खूप आनंद झाला आहे. या वाढीमुळे नुकसानीची भरपाई होण्यास मदत होईल अशी आशा आहे. ही खरंच कापूस उत्पादकांसाठी एक दिवाळीच आहे." - मनोज पाटील, कापूस उत्पादक शेतकरी, अमळनेर.
बाजारपेठेत चैतन्य आणि भविष्यातील अंदाज
अमळनेरसह राज्यातील अनेक कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांमध्ये कापसाची खरेदी-विक्री आता वेगाने सुरू झाली आहे. सूतगिरण्यांचे प्रतिनिधी आणि खाजगी व्यापारीही चांगल्या दराने कापूस खरेदी करत आहेत. अनेक ठिकाणी शेतकऱ्यांनी साठवून ठेवलेला कापूस आता बाजारात आणण्यास सुरुवात केली आहे. यामुळे बाजारपेठेत एक प्रकारचे चैतन्य दिसून येत आहे.
बाजारपेठेतील जाणकारांच्या मते, सध्याची कापसाची मागणी आणि पुरवठ्याची स्थिती पाहता येत्या काळातही दरात स्थिरता राहण्याची किंवा आणखी थोडी वाढ होण्याची शक्यता आहे. मात्र, जागतिक घडामोडी आणि भारतीय रुपयाचे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील मूल्य यावरही दरांचे चढ-उतार अवलंबून असतील. शेतकऱ्यांनी आपला कापूस टप्प्याटप्प्याने विकून फायदा मिळवावा असा सल्ला कृषी तज्ञांकडून दिला जात आहे.
एकंदरीत, कापसाच्या दरात झालेली ही वाढ कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा घेऊन आली आहे. त्यांच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा होऊन त्यांना नव्या उत्साहाने पुढील शेती कामांना सुरुवात करण्यास मदत होईल अशी अपेक्षा आहे.
